Azərbaycanda süni intellekt mühəndisliyi harada öyrənilir? Kurslar, universitetlər və dövlət proqramları

Ramin Səfərov10 noyabr 20266 dəqiqəlik oxu

21. Azərbaycanda süni intellekt mühəndisliyi harada öyrənilir?

Azərbaycanda üç əsas yol var: universitetlərin magistr proqramları, özəl tədris mərkəzlərinin praktik kursları və dövlət dəstəkli proqramlar. Hansının uyğun olduğu məqsədinizdən və vaxtınızdan asılıdır.

Universitetlər. Süni intellekt əsasən magistratura səviyyəsində tədris olunur. BDU ↗ və AzMİU ↗ 2026/2027-ci tədris ilindən bu istiqamətdə magistr hazırlığına başladığını elan edib.
Özəl kurslar. Mən LTC Lab-da ↗ altı aylıq süni intellekt mühəndisliyi proqramını tədris edirəm. Proqram sıfırdan başlayır və Python-dan agentlərə qədər gedir.
Dövlət dəstəkli proqramlar. Milli Süni İntellekt Mərkəzinin AI Academy ↗ proqramı bir illik intensiv təlimdir. İRİA-nın Code Academy ilə birgə ödənişsiz proqramı ↗ 405 nəfərlikdir.

Bunlardan əlavə, onlayn beynəlxalq kurslarla müstəqil öyrənmək də tam real yoldur.

22. Azərbaycan dilində süni intellekt kursu varmı?

Bəli, var. LTC Lab-da süni intellekt mühəndisliyini Azərbaycan dilində tədris edirəm, aiworks.az/dersler səhifəsində isə Azərbaycan dilində pulsuz dərslər dərc edirəm.

Ana dilində öyrənməyin üstünlüyü anlayışların daha tez və daha dərin mənimsənilməsidir. Mürəkkəb mövzunu sadə analogiya ilə izah etmək, sual verib dərhal cavab almaq ana dilində daha asandır. Neyron şəbəkəsinin necə öyrəndiyini ilk dəfə xarici dildə eşitmək həm dil, həm də mövzu yükü yaradır.

Eyni zamanda terminləri ingiliscə də öyrətmək vacibdir, çünki sənədlər və xəta mesajları ingiliscədir. Buna görə dərslərdə hər anlayışın həm Azərbaycan dilində izahını, həm də orijinal terminini verirəm: məsələn, incə tənzimləmə (fine-tuning), geriyə yayılma (backpropagation).

23. Bakıda ən yaxşı süni intellekt kursu hansıdır və necə seçməli?

"Ən yaxşı" kurs hamı üçün eyni deyil; düzgün sual "mənim məqsədimə hansı proqram uyğundur?" sualıdır. Özüm LTC Lab-da tədris etdiyim üçün obyektiv reytinq vermək mənim tərəfimdən düzgün olmaz, amma seçim meyarlarını deyə bilərəm.

Baxmalı olduğunuz şeylər:

Proqram real layihə ilə bitirmi, yoxsa yalnız mühazirələrdən ibarətdir?
Müəllim bu işi praktikada görürmü, yoxsa yalnız dərs deyir?
Mövzular günümüzə uyğundurmu: LLM, RAG, agentlər, qiymətləndirmə varmı?
Layihənizə fərdi rəy verən mentor olacaqmı?
Məzunların qurduğu işləri görmək mümkündürmü?

Qərardan əvvəl sınaq dərsində iştirak edin. Məsələn, LTC Lab hər həftə pulsuz demo dərs keçirir. Müəllimin izah tərzi sizə uyğun gəlmirsə, ən güclü proqram da kömək etməyəcək.

24. Süni intellekt kursları neçəyə başa gəlir?

Qiymət proqramın müddətinə və formatına görə dəyişir, tədris mərkəzlərinin çoxu isə qiyməti saytda açıq göstərmir. Baxdığım açıq səhifələrdə (məsələn, LTC Lab və Alas Academy-nin kurs səhifələrində) qiymət yazılmayıb; onu mərkəzlə əlaqə saxlayaraq öyrənmək lazımdır.

Ödənişsiz seçimlər də var. İRİA-nın Code Academy ilə birgə "Rəqəmsal İstedadlar" layihəsi çərçivəsindəki proqramı tam ödənişsizdir və 405 yer nəzərdə tutulub. Onlayn tərəfdə Hugging Face və DeepLearning.AI-ın pulsuz kursları mövcuddur.

Qiyməti müqayisə edərkən təkcə aylıq məbləğə yox, ümumi saata, qrup ölçüsünə və mentor dəstəyinə də baxın. Ucuz, amma yarımçıq qalan kurs bahalı başa gəlir.

25. Universitet təhsili, yoxsa kurs: hansı daha faydalıdır?

Bunlar bir-birinin rəqibi deyil, fərqli ehtiyaclara cavab verir. Universitet dərin nəzəri təməl və diplom verir, kurs isə qısa müddətdə praktik, işə yararlı bacarıq.

Universitet riyaziyyatı, alqoritmləri və kompüter elmlərinin əsaslarını sistemli öyrədir. Tədqiqatla, modelin özünün hazırlanması ilə və ya akademik karyera ilə maraqlanırsınızsa, bu təməl əvəzolunmazdır. Çatışmayan cəhəti proqramların sahənin sürətinə həmişə çata bilməməsidir.

Kursun üstünlüyü cari alətlər və real layihə təcrübəsidir. Artıq ali təhsiliniz varsa və ya sahə dəyişirsinizsə, ikinci diplom üçün illər sərf etməyə ehtiyac yoxdur. Tələbəsinizsə, ən güclü kombinasiya ikisini birləşdirməkdir: universitetdən təməl, kursdan və şəxsi layihələrdən praktika.

26. Azərbaycanda hansı universitetlər süni intellekt ixtisası verir?

2026-cı il üçün Azərbaycanda "Süni intellekt" adlı ayrıca bakalavr ixtisası yoxdur; bu sahə əsasən magistratura səviyyəsində tədris olunur. sec.az-ın məlumatına görə ↗, DİM-in 2026 qəbul planında belə bakalavr ixtisası nəzərdə tutulmayıb.

Magistratura üzrə açıq elan olunanlar:

Universitet	Proqram	Başlanğıc
Bakı Dövlət Universiteti ↗	"Kompüter elmləri" daxilində "Süni intellekt" ixtisaslaşması, Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsi	2026/2027
AzMİU ↗	"Süni intellekt" ixtisası (magistratura)	2026/2027

Bakalavr səviyyəsində ən yaxın ixtisas "Data analitikası"dır. O, 2026 planında beş ali məktəbdə var: ADNSU, AzTU, Bakı Ali Neft Məktəbi, Bakı Mühəndislik Universiteti və Qarabağ Universiteti. Kompüter elmləri, kompüter mühəndisliyi və informasiya texnologiyaları da uyğun təməl verir.

27. Onlayn xarici kurslar (Coursera, DeepLearning.AI), yoxsa yerli əyani kurs?

İngiliscəniz yaxşıdırsa və özünüzü nizamlaya bilirsinizsə, onlayn xarici kurslar güclü və sərfəli seçimdir. Struktur, canlı rəy və ana dilində izah lazımdırsa, yerli kurs daha çox fayda verəcək.

Xarici kursların üstünlüyü keyfiyyət və qiymətdir: sahənin tanınmış mütəxəssisləri tədris edir və çoxu pulsuz və ya ucuzdur. Zəif tərəfi tamamlama faizinin aşağı olmasıdır. Heç kim sizi gözləmir, sual verəcək adam yoxdur və layihənizə fərdi baxan olmur.

Yerli kursda müəllimlə birbaşa ünsiyyət, qrup və yerli bazara uyğun nümunələr var: Azərbaycan dilində mətnlər, yerli şirkətlərin iş axınları. Mən ikisini qarşı-qarşıya qoymazdım. Yerli kursda oxuyan tələbəyə də nəzəri hissələri möhkəmləndirmək üçün beynəlxalq materialları tövsiyə edirəm.

28. Kurs seçərkən proqramda nələrə baxmalıyam?

Proqramın sizi tam dövrədən keçirib-keçirmədiyinə baxın: məlumatdan başlayıb işlək, istifadəyə verilmiş sistemə qədər. Yalnız alət adları sadalanan proqram yetərli deyil.

Yaxşı süni intellekt mühəndisliyi proqramında bunlar olmalıdır:

Python və proqram mühəndisliyi əsasları (Git, API)
Maşın öyrənməsi və neyron şəbəkələri haqqında təməl
LLM-lərlə iş: API, strukturlaşdırılmış çıxış, tool calling
RAG və vektor axtarışı
Agentlər və iş axınları
Qiymətləndirmə: test dəsti, keyfiyyətin ölçülməsi
İstifadəyə vermə: FastAPI, Docker, bulud, xərc və təhlükəsizlik
Yekun layihə (capstone)

Son iki bənd ən çox buraxılan hissədir. Qiymətləndirmə və istifadəyə vermə öyrədilmirsə, məzun demo qura bilir, amma real sistem təhvil verə bilmir. Proqramın nə vaxt yeniləndiyini də soruşun: bu sahədə iki il əvvəlki proqram artıq köhnədir.

29. Kursu bitirəndə sertifikat verilirmi və işəgötürən onu tanıyırmı?

Kursların çoxu bitirmə sertifikatı verir, amma işəgötürən üçün əsas sübut sertifikat deyil, qurduğunuz layihələrdir. Sertifikat kursu bitirdiyinizi göstərir, bacarığınızı isə kodunuz.

Beynəlxalq imtahan sertifikatları ayrı kateqoriyadır, çünki onları müstəqil qurum verir. Məsələn, LTC Lab OpenEDG Python Institute-un rəsmi tərəfdaşıdır və bu qurumun PCEP, PCAP və PCPP sertifikatları beynəlxalq səviyyədə tanınır. Mənim özümdə NVIDIA Certified Professional: Agentic AI sertifikatı var.

Müsahibədə sizdən sertifikatı yox, layihənizi izah etməyi istəyəcəklər: niyə bu yanaşmanı seçdiniz, sistem harada səhv edir, onu necə ölçdünüz. Buna hazır olun.

30. Dövlət proqramları və ya təqaüdlə süni intellekt öyrənmək olarmı?

Bəli, olar. Azərbaycanın 2025–2028-ci illər üçün Süni İntellekt Strategiyası 2025-ci ilin martında təsdiqlənib və kadr hazırlığı onun prioritetlərindən biridir.

Hazırda məlum olan iki proqram:

AI Academy (Milli Süni İntellekt Mərkəzi, AZCON Holding). Bir illik intensiv proqramdır. APA-nın 2026-cı ilin oktyabrında verdiyi məlumata görə ↗, ilk qəbula 8000-dən çox müraciət olub, 57 nəfər məzun olub və onlardan 35-i işlə təmin olunub. Hədəf 2028-ci ilə qədər 600-dən çox süni intellekt mühəndisi hazırlamaqdır.
"Rəqəmsal İstedadlar" (İRİA və Code Academy). Tam ödənişsiz, 405 yerlik ↗, üç səviyyəli proqramdır: təcrübəsi olmayanlar, İT və mühəndislik üzrə son kurs tələbələri və məzunlar, bir illik iş təcrübəsi olan İKT mütəxəssisləri üçün. Son qəbulun müraciət müddəti 2026-cı il oktyabrın 11-də bitib.

Bu proqramlara rəqabət yüksəkdir, ona görə növbəti qəbulu gözləyərkən vaxt itirməyin: müstəqil öyrənməyə başlayın. Yeni elanları idda.az və Milli Süni İntellekt Mərkəzinin rəsmi səhifələrindən izləmək olar.